FANDOM


Adomas JAKŠTAS (Aleksandras DAMBRAUSKAS)
200px
Naskiĝis la 8-an de septembro 1860
Kuroniai, distrikto Kėdainiai, Litovio
Mortis la 19-an de februaro 1938
Kaunas, Litovio
nacieco litovo

Adomas JAKŠTAS (reala nomo Aleksandras DAMBRAUSKAS, esperante Dombrovski, alia transskribo Dombrowski, naskiĝis la 8-an de septembro 1860 en vilaĝo Kuroniai de nuntempa distrikto Kėdainiai, mortis la 19-an de februaro 1938 en Kaunas, estas enterigita ĉe muro de Kaŭna Arkikatedralo[1]) estis katolika pastro, socia aganto, filozofo, literatura esploristo, prelato (1914), la unua esperantisto en Litovio.

VivoEdit

Studis en Matematika kaj Naturscienca fakultato de Peterburga universitato (1880-1881), en katolika pastra seminario en Kaunas (1881-1884). En 1888 finis Teologian Akademion en Peterburg kaj estis konsekrita je pastro. En 1889 estis ekzilita al Ruslando por 5 jaroj, ĉar li kontraŭstaris ordonon de rusa cara reĝimo, ke katolikaj litovaj gimnazianoj preĝu ruslingve en ortodoksa preĝejo. Dum 1898-1900 profesoris en Kaŭna pastra seminario, dum 1900-1905 - en Peterburga Teologia Akademio. Kun aliaj en 1905 preparis programon de Litova Kristano-Demokrata Unio. Ekde1906 loĝis en Kaunas, redaktis litovajn revuojn Draugija (Societo), Ateitis (Estonteco), Garnys (Ardeo). Ekde 1906 prezidanto de Societo de Sankta Kazimiro, unu el fondintoj de organizo Ateitininkai (1911). Kun aliaj fondis Litovan Katolikan Sciencan Akademion 1922, estis ĝia prezidanto (ekde 1922) kaj akademiano (ekde 1933). Li verkadis litove, pole, ruse, latine kaj Esperante. Li scipovis ankoraŭ lingvojn germanan, francan, grekan, hebrean.[2]
Verkis artikolojn kaj studaĵojn pri literaturaj, artaj, filizofiaj, teologiaj, matematikaj, lingvistikaj, politikaj problemoj, biografiajn eseojn,lernolibrojn de trigonometrio, logiko, Esperanto, poemojn, satirojn, kreadis litovan terminaron pri logiko kaj filozofio.

Esperantista agadoEdit

Laŭ atesto de Antanas Poška[3] A. Dambrauskas estis unua persono en Litovio, kiu ellernis Esperanton. Studante en Peterburga Pastra Akademio en 1887 li eksciis pri la apero de Esperanto kaj tuj sendis al L.L. Zamenhof poŝtkarton kun promeso lerni Esperanton. En lia arkivo konserviĝis 21 poŝtkartoj, propramane skribitaj de L. Zamenhof. A. Dambrauskas preparis kaj eldonis lernolibron de Esperanto por litovoj Lingvo internacia de D-ro Esperanto. Eldono litova (1890). La lernolibro estis presita en Tilsit (tiama Germanio, Orienta Prusio). Ĝi estis reeldonita en 1908. Ekde fondo de Kovna Esperantista Societo (1910) li eniris ĝian estraron. Kun aliaj li fondis Litovan Esperanto-Asocion (1919) kaj estis ties prezidanto (1919-1934), redaktis revuon Litova Stelo (1922-1926).
Eldonis kolekton de originalaj versaĵoj Versaĵareto (1905), du librojn pri matematikaj problemoj (1905,1906), filozofajn eseojn Malgrandaj pensoj pri grandaj demandoj (1908), eseon pri L. L. Zamenhof (en kolekto de biografioj Užgesę žiburiai / "Estigiĝintaj lumiloj"), tradukis multajn popolkantojn (en la libroj El litova poezio, 1938, Litovaj popolkantoj, 1939), preĝkantojn (en Litova Almanako, 1923). Lia redaktata literatura, scienca kaj politika revuo Draugija (Societo, n-roj 24, 25 kaj 28) publikigis artikolon Pagelbinė tarptautiškoji kalba (Helpa internacia lingvo) de prof. J. Baudouin de Courtenay.[4]
Li estis membro de Lingva Komitato, multjara prezidanto de Litova Esperanto-Asocio, direktoro de Internacio Katolika por Litovio[5]

DistingojEdit

  • Titolo Honora Profesoro de Litovia Universitato por elstaraj meritoj al la scienco (15-a de oktobro 1922)
  • Fakultato de Natursciencoj kaj Matematiko de Litovia Universitato elektis lin Honora Doktoro (14-a de decembro 1928)
  • Fakultato de Sociaj Sciencoj de Universitato de Vytautas la Granda elektis lin Honora Doktoro (29-a de januaro 1932)
  • La 17-an de novembro 1999 Kaŭna Teknologia Universitato agnoskis al li titolon de Honora Doktoro[6]

VerkojEdit

  • Adomas Jakštas, Mūsų naujoji literatūra, 2 t. ("Nia nova iteraturo", 2 vol., 1923-1924)
  • Adomas Jakštas, Ekspresionizmas dailėje ir mene ("Ekspresionismo en belarto kaj poezio", 1921)
  • Adomas Jakštas, Meno kūrybos problemos ("Problemoj de arta verkado", 1931)
  • Adomas Jakštas, Mokslas ir tikėjimas ("Scienco kaj kredo",1930)
  • Adomas Jakštas, Pikto problema ("Problemo de kolereco", 1935)
  • Adomas Jakštas,Aukščiausias gėris ("La plej supera bono", 1937)
  • Adomas Jakštas, Naujos trigonometriškos sistemos ("Novaj trigonometriaj sistemoj", 1922)
  • A. Dambrauskas, Vyskupas Antanas Baranauskas, kaipo matematikas ("Episkopo Antanas Baranauskas kiel matematikisto", 1907)
  • A.Dambrauskas-Jakštas, Užgesę žiburiai ("Estigiĝintaj lumiloj", kolekto de biografioj, 1930)
  • Adomas Jakštas, Dainų skrynelė ("Skatolo de kantoj", poezio, 1894)
  • Adomas Jakštas, Nakties matymai ("Noktaj vidaĵoj", poezio, 1906)
  • Adomas Jakštas, Rudens aidai ("Autunaj reeĥoj", poezio, 1911)
  • Adomas Jakštas, Lyrika ("Liriko", poezio, 1930)
  • Adomas Jakštas, Šypt-Šypt!, 2d. ("Rid-Rid!", kolekto de humuraĵoj,2 partoj, 1931)
  • A. Dąbrauskas (Dombrovski), Lingvo internacia de D-ro Esperanto. Eldono litova. / Mokintuve Terptautiskos kalbos Dro Esperanto (1890, dua eldono en 1908)
  • A. Dombrovski, J. Naujalis, Kanto, dediĉita al la societo "Espero" por la 10-jara jubileo (kun muziknotoj)(1902)
  • A. Dombrovski, Versaĵareto (1905)
  • A. Dombrovski, J.Guivy, Himno, kanto esperantista (kun muziknotoj) (1907)
  • A. Dombrovski, Esperanto kiel scienca helpilo (1910)
  • A. Dambrauskas, J. Naujalis, Dainos mišriam chorui ("Kantoj por miksita ĥoro", 1912)

Eksteraj ligiloj Edit

·  Verkoj de kaj pri Aleksandro Dambrauskas en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo
·  Artikoloj de kaj pri Aleksandro Dambrauskas en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA) (serĉu je "dambrauskas", "dombrovski" kaj "dombrowski" en "ĉiuj kampoj")

ReferencojEdit

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Also on FANDOM

Random Wiki